اصول نگهداری از خرگوش
معرفی
خرگوش ها جزء پستانداران خونگرم با گوش های بلند ، دم کوتاه و موهای نرم می باشند . خرگوش اهلی (Oryctolagus Cuniculus)حیوانی از راسته خرگوش شکلان (Lagomorpha) و خانواده Leporidae است و خاستگاه ابتدائی آن غرب اروپا و شمال غرب آفریقا میباشد. در حال حاضر از نژادهای مختلف آن به منظورهای گوناگون از جمله تولید پشم و گوشت، انجام تحقیقاتبیولوژیکی و بعنوان حیوانات خانگی استفاده میشود.
اندازه
وزن آنها بسته به نژادشان از 1- 7.5 ک.گ متغیر می باشد. ما 50نژاد خرگوش داریم که کوچکترین آنها به اندازه یک خوکچه هندی و بزرگترین به اندازه یک سگ اسپانیل کوچک می باشد.
خلق و خو
خرگوش ها فعال ، بازیگوش و دست آموز هستند. تماشای آنها سرگرمی جالبی است و اصولاً حیوان خانگی مناسبی می باشد. ساکت است و به رسیدگی خیلی زیاد نیاز ندارد. خرگوش هایی که به خوبی دست آموز می شوند آرامند و از بودن در کنار انسانها لذت می برند. می توان مانند گربه ها آنها را بری دفع مدفوع آموزش داد.
خرگوش ها به جویدن علاقه دارند و بهت ر است که همیشه مقداری اشیاء جهت جویدن در اختیارشان قرار داد تا مانع از جویده شدن پرده ها ، فرش و مبلمان شد.
خرگوش ها اکثر ساعات روز را می خوابند و برخی نیز می توانند با چشم باز بخوابند. هنگامی که سرحال باشد می پرد ، جفتک می اندازد و سر خود را تکان می دهد. اگر احساس ناراحتی ، ترس و خطر کند پاهای عقبیش را تپ تپ به زمین می کوبد.
خرگوش های عقیم شده غالباً آرامتر می باشند. رفتار غیر تهاجمی و آرام خرگوش آنرا بعنوان یک حیوان خانگی ایدهآل مطرح نموده است. با این وجود جهتنگهداری مناسب آن، آشنائی با خصوصیات آناتومیکی، فیزیولوژیکی و رفتاری این حیوان ضروری است.ویژگیهای کالبد شناسی و فیزیولوژیکی
سر
مهمترین ویژگی آناتومیکی حیوان در سر، گوشها میباشند. بخش خارجی گوشها یعنی لاله گوشخصوصیت برجسته این حیوان بوده و علاوه بر نقش آن در شنوائی، به لحاظ وجود شبکه وسیع عروقی در زیر پوستاین ناحیه، تأثیر مهمی درتنظیم حرارت بدن دارند. لالههای گوش نرم و بسیار حساس میباشند و نباید از آنها برایگرفتن و مقید کردن حیوان استفاده نمود .
چشمها به نسبت اندازه سر بزرگ و دارای زاویه دیدی حدود 190 درجه میباشند. مردمکها قدرت اتساعزیادی دارند و بدین علت حساسیت بینائی حیوان به نور را در مقایسه با انسان 8 برابر افزایش میدهند. پلک سوم دراین حیوانات رشد قابل ملاحظهای دارد که در هنگام خواب از گوشه داخلی چشم حرکت نموده و سطح قرنیه رامیپوشاند.
دندانهای خرگوش رشد دائمی دارند، بعنوان مثال دندانهای پیشین در طول سال بیش از 10-12 سانتیمتر رشدمینماید بنابراین بیماریهای دندانی نظیر رشد بیش از حد دندانها و یا وجود دندانهای نابجا و بد شکل از موارد متداولدر خرگوشها میباشند.
قفسه صدری
حجم قفسه صدری در مقایسه با گنجایش محوطه خیلی کوچک است. قلب نیز کوچک است وبر خلاف سایر پستانداران دریچه دهلیزی - بطنی سمت راست سه لختی (Tricuspid) نبوده و دو لختی Bicuspid))است.
محوطه بطنی
طول رودهها حدود 10 برابر طول بدن است و بخش مهمی از آن را (از نظر گنجایش و عملکرد)رودهکور (Cecum)تشکیل میدهد که باقیمانده هضم نشده مواد غذائی پس از عبور از روده باریک وارد آن شده وتوسط میکروفلور موجود در آن مورد تجزیه قرار میگیرند و ترکیبی غنی از پروتئین و ویتامین را ایجاد میکنند.
خرگوش بطور طبیعی و غریزی رفتاری تحت عنوان مدفوع خواری دارد. این حیوانات دو نوع مدفوع تولیدمیکنند که یک نوع آن بشکل دانهای و نوع دیگر بحالت خمیری است. نوع دوم غنی از ترکیبات پروتئینی و ویتامینیاست و حیوان فقط این نوع مدفوع را مورد تغذیه قرار میدهد. این عمل معمولا صبح زود انجام میشود و حیوانمدفوع را مستقیما از مخرج خود میگیرد و بدین ترتیب بخشی از نیاز بدن به پروتئین و ترکیبات ویتامینی را تامینمینماید.
ادرار خرگوش بواسطه مصرف جیره غذائی گیاهی دارای PH قلیائی حدود 8/2 است و رنگ آن از زرد روشن تانارنجی پر رنگ یا قهوهای متمایل به قرمز متغیر است که میزان رنگ بر اساس دهیدراتاسیون و قلیائی بودن ادرار تغییرمیکند .
همچنین بخاطر وجود نمکهای کربنات کلسیم و فسفات آمونیم و منیزیم ادرار کدر است. رسوب این ترکیباتبر سطح میلههای قفس، تمیز کردن لانه را با اشکال روبرو میسازد.درجه حرارت طبیعی بدن بین 37 تا 39/4 درجه سانتیگراد و به طور متوسط 38/3 درجه سانتیگراد میباشد.
با توجه به وجود نژادهای مختلف وزن حیوان بالغ میتواند از حداقلkg 0/9 در نژادهای کوچک (آلمانی،لهستانی) تا kg 1/8 در نژادهای متوسط (نیوزیلند) و kg 7/3 در نژادهای بزرگ (فلاماندری بزرگ) متغیر باشد. متوسططول عمر این حیوان حدود 5 تا 6 سال و حداکثر طول عمر قابل انتظار 15 سال است.
نگهداری
خرگوش ها را باید در قفس بزرگ نگهداری کرد. اکثراً خرگوش ها را در خارج از خانه نگهداری می کنند که البته ساختن یک قفس و لانه که آنها را از باد و باران و آفتاب محافظت کند ، الزامی است. با استفاده از اِلِمِنت می توانند زمستان را نیز در خارج از خانه سپری کنند. خرگوش را میتوان در داخل منزل (بعنوان مثال در حیاط) نگهداری نمود.
حداقل سطح مورد نیاز برایخرگوش با وزن kg 2 حدود 0/3 متر مربع است. برای خرگوشهای با وزن بیش از kg 2 به ازاء هر کیلوگرم وزن اضافهسطح لانه باید حدود 0/2 - 0/1 متر مربع افزایش یابد و در صورتیکه چند خرگوش با هم نگهداری شوند باید به ازاءهر خرگوش اضافی 0/2 متر مربع به سطح لانه افزوده گردد.
ارتقاع لانه باید در حدی باشد که حیوان بتواند بطور کامل بر روی پاهای خود بلند شود که بسته به جثه حیوانمیتواند حدود 45-90 سانتیمتر در نظر گرفته شود. در صورتیکه خرگوش در فضای خارج منزل نگهداری میشود .
کف لانه باید در مقابل نفوذ رطوبت عایق شود و در صورتیکه نگهداری در داخل منزل صورت میگیرد کف لانه میتواند مشبک و یا توری باشد که بدین ترتیب ادرار و رطوبت ناشی از آن در کف قفس باقی نمیماند و این مسئلهاجازه میدهد تا تمیز کردن لانه در فواصل طولانیتری انجام گیرد.
جهت جلوگیری از بروز نزاع در بین خرگوشها و عوارض متعاقب آن، خرگوشهای نر را باید جدا از هم نگهدارینمود. همچنین نرها و مادهها نیز جز در هنگام جفتگیری باید در لانههای جداگانه نگهداری شوند. نگهداری چندخرگوش ماده با هم در یک قفس اشکالی ندارد.
خرگوشها میتوانند درجه حرارت بین 27 - 4 درجه را تحمل نمایند که البته متوسط درجه حرارت توصیهشده بین 22 - 16 درجه سانتیگراد است. رطوبت محیط باید حدود 60 - 40 % باشد و حداقل طول مدت روشنائیمورد نیاز 16 - 14 ساعت است. در صورتیکه طول مدت روشنائی محیط از این مقدار کوتاهتر باشد حیوان دچارنقصان فعالیت جنسی پائیزی (Autumnal Sexual depression) میگردد.
تمیز کردن
باید قفس و لانه خرگوش ها را هر چند روز یکبار تمیز نمود که البته این بستگی به میزان کثیف شدن بستر دارد. یونجه و پوشال بهترین انتخاب برای بستر حیوان می باشد. اگر خرگوش داخل خانه نگهداری می شود می توان جای ادرار او را با سرکه تمیز نمود تا بوی تند آن از بین برود.
آراستن
باید ناخن های آنها را بطور منظم کوتاه نمود. خرگوش ها دارای چهار نوع پوشش متفاوت می باشند: معمولی ، رِکس ، ساتَن و پشمی ، که نوع رِکس مو کوتاه و نوع پشمی آن مو بلند و در خروش های آنقوره دیده می شود. معمولاً صاحبان آنها ترجیح می دهند تا موهای آنقوره ها را کوتاه نگه دارند. اما از آنجا که این پوشش آنها را در مقابل سرما و گرما محافظت می کند نباید از 2.5 س.م کوتاه تر شود.
خرگوش ها مانند گربه خود را تمیز می کنند و برس کشیدن یکبار در هفته مناسب می باشد. تقریباً هر سه ماه ریزش مو دارند و در این ایام به آراستن بیشتری نیازمندند. شستن خرگوش باعث مضطرب ساختن حیوان می شود بنابر این باید تا جایی که ممکن است از شستن آن خودداری نمود.
تغذیه
می توان برای تغذیه خرگوش از میوه ، علف تازه ، سبزیجات ، یونجه و یا غذای مخصوص جوندگان استفاده کرد. آب را باید در ظروف مخصوص آبخوری جوندگان قرار داد. معمولاً خرگوش ها فضله خود را می خورند که این امر در آنها طبیعی می باشد چراکه بخش زیادی از گیاهان در معده او هضم نشده و دوباره در فضله ظاهر می شود و خرگوش با خوردن مدفوع سعی در هضم دوباره آن مواد دارد.
خرگوش ها قادر به جذب ویتامین از طریق میوه ها نیستند و ویتامین ها را را با خوردن فضولاتشان جذب می کنند.
میزان مصرف غذا در خرگوشها بطور متوسط روزانه حدود 5 گرم به ازاء 100 گرم وزن بدن است. بهترین مادهغذائی برای خرگوشها، جیرههای غذائی تجاری است که ترکیبات آن بر اساس نیاز حیوان تنظیم شده است. اینجیرهها معمولا حاوی 17% - 14% پروتئین، 22% - 12% فیبرخام و 2500 - 2100 کیلو کالری انرژی هستند.
در کنار این مواد میتوان از سبزیجات مختلف نیز استفاده نمود و باید توجه کرد که سبزیجات فاسد و کپکزده نباشند.
این حیوان از نظر فیزیولوژیک شبه نشخوار کننده (Pseudoruminant) بشمار میرود و چون میکروفلور دستگاهگوارش آن نسبت به تغییرات اسمولاریته و PHبسیار حساس است بنابر این تغییر نوع مواد غذائی باید به آهستگی وطی مدت 5 - 4 روز انجام گیرد و هرگونه تغییر ناگهانی در محتویات جیره غذائی، بخصوص استفاده از جیرههای غنیاز کربوهیدرات میتواند با ایجاد اختلالات شدید گوارشی سبب مرگ حیوان گردد.
فعالیت بدنی
خرگوش ها به فعالیت بدنی روزانه و بازی کردن بیرون از قفس نیاز دارند. این عمل به تناسب اندام و سلامت ماندن حیوان کمک می کند. به خاطر داشته باشید که خرگوش ها وسایل را می جوند و به آسانی از سوی سایر حیوانات آسیب می پذیرند بنابراین قبل از آزاد نمودن آنها از قفس از امنیت مکان اطمینان حاصل نمائید. می توان از اسباب بازیهایی نظیر رول توالت یا جعبه های چوبی برای پریدن حیوان بهره برد.
طول عمر
از 5- 15 سال. بسته به نوع نژاد متغیر است. معمولاً خرگوش های متوسط و بزرگ طول عمر بیشتر دارند.
تولید مثل
تعیین جنسیت در خرگوشهای نابالغ بسیار مشکل بوده و به تجربه نیاز دارد. بنابراین در این مورد از دامپزشککمک بگیرید.
خرگوشها در حدود سن 24 - 16 هفتگی به بلوغ میرسند. نژادهای کوچکتر زودتر ازنژادهای بزرگتر و مادههازودتر از نرها بالغ میشوند. خرگوش ماده سیکل اوستروس منظمی ندارد ولی مرحله پذیرش جنسی طولانی و حدود7-10 روز است .
در صورتیکه جفتگیری انجام نگیرد ظرف 1-2 روز حالت پذیرش از بین رفته و پس از آن حیوانمجددا ً وارد مرحله پذیرش جنسی میگردد.خرگوش مادهای که وارد این مرحله شده است به سایر خرگوشهای ماده داخل قفس اجازه میدهد که بر پشت وی بجهند که این نشانه در جهت تشخیص حیوان آماده جفتگیری حائز اهمیت است .
همانگونه که در مبحث لانه ذکرشد نرها و مادهها باید جدا از یکدیگر نگهداری شوند و فقط هنگام پذیرش جنسی خرگوش ماده برای مدت حدود10 دقیقه در قفس خرگوش نر قرار داده شود .
در صورتیکه جفتگیری منجر به لقاح نگردد، ممکن است آبستنی کاذب (Pseudopregnancy) رخ دهد. در اینمرحله حیوان ماده کلیه حالات حیوان آبستن را دارد و حتی پستانها نیز بزرگ میشوند ولی این مرحله حداکثر پس ازحدود 18 روز خاتمه مییابد. طول مدت آبستنی حدود 33 - 30 روز است .
رشد پستانها سریع بوده و طی هفته آخر آبستنی صورت میگیرد.طی روزهای آخر حیوان ماده شروع به ساخت لانه مینماید و برای این منظور اقدام به کندن موهای ناحیه شکممیکند. تعداد بچهها بین 4-12 و بطور متوسط 7 عدد است. بچهها معمولا صبح زود و طی حدود یک ساعت و یاکمتر متولد میشوند . طول مدت شیردهی حدود 4-6 هفته است .
مادر در طول روز فقط یکبار و معمولا صبحها بهبچهها شیر میدهد و بقیه ساعات روز لانه بچهها را ترک مینماید که این مسئله نباید بعنوان عدم پذیرش بچههاتوسط مادر قلمداد شود.
در صورت مرگ مادر و یا هنگامی که مادر قادر به شیردادن بچهها نباشد میتوان آنها رابصورت دستی تغذیه نمود. جهت تغذیه بچهها شیر با فرمولهای مختلفی توصیه شده است که یکی از سادهترینفرمولها بشرح زیر میباشد:
شیر گاو 240 سیسی
زرده تخم مرغ 1 عدد
عسل 5 سیسی
مولتی ویتامین کودکان 5 سیسی
شیر دادن هر 12 تا 24 ساعت انجام میگیرد. البته باید در نظر داشت که تغذیه دستی بچه خرگوشها بندرتموفقیتآمیز بوده و ممکن است با مشکلات و عوارض متعدد گوارشی و تنفسی در بچه خرگوشها همراه باشد.
خرگوش و بهداشت عمومی
هر چند موارد گزارش شده از انتقال بیماریهای خطرناک بین انسان و حیوان در خرگوشهای اهلی و خانگی نادراست با این وجود مهمترین این بیماریها عبارتند از سالمونلوز، تولارمی، هاری، عفونتهای قارچی پوست و مو، سل وتوکسوپلاسموز .
جهت جلوگیری از بروز بیماری در حیوان و کاهش احتمال انتقال آن به صاحب حیوان توصیههای زیر بایدمورد توجه قرار گیرد.
- پس از خرید حیوان، جهت معاینه و بررسی وضعیت سلامت آن و دریافت راهنمائیهای لازم به درمانگاههایدامپزشکی مراجعه شود.
- حتیالامکان با ساخت جایگاه و لانه مناسب، حیوان در خارج از محیط منزل و به عنوان مثال در حیاط نگهداریگردد.
-در صورتیکه حیوان در داخل منزل نگهداری میشود باید دارای جایگاهی خاص و نسبتا محدود باشد و از رفت وآمد آزادانه حیوان در محیط منزل باید جلو گیری شود.
-محل نگهداری و لانه حیوان روزانه نظافت گردد.
-از تماس حیوان با حیوانات خانگی افراد دیگر و همچنین حیوانات غیرخانگی نظیر گربههای ولگرد جلوگیریشود .
-نظافت شخصی علیالخصوص شستن دستها پس از تماس با حیوان از اهمیت زیادی برخوردار است.
در صورت مشاهده هرگونه تغییر در ظاهر و یا رفتار حیوان، جهت بررسی علت آن به درمانگاه دامپزشکی مراجعهشود و بر اساس نظر دامپزشک معالج انجام معاینات دورهای مورد توجه قرار گیرد.
واکسن هاری جز در مواردی که حیوان در معرض هاری قرار دارد و یا در مناطقی که هاری شایع میباشد توصیهنمیشود و برای پیشگیری از بروز سایر بیماریهای متداول در خرگوش نیز تاکنون واکسنی تهیه نشده است.
خصوصیات آناتومیکی خرگوش
تاریخ فسیل کشف شده خرگوش 30 ـ 40 میلیون سال پیش میباشد ، ولی زمان واقعی اهلی شدن این حیوان به دوران راهبان کاتولیک فرانسوی اولیه بازمیگردد . آنها نژادهایی از خرگوش را که امروزه با عنوان نقره شامپانی (Champagne De Argent) میشناسیم ، با اصلاح نژاد ایجاد نمودند .
چشمها
چشمها در خرگوش بسیار درشت بوده و در کنار سر قرار گرفته اند که این امر موجب میگردد تا زاویه دید وی بسیار وسیع باشد (هر چشم حدود 190 درجه از زاویه دید را پوشش میدهد) ، بنابراین خرگوش براحتی میتواند پشت سر خود را نیز ببیند . توانایی تشخیص رنگها در خرگوش بسیار محدود است ، اما میتواند حرکات را به راحتی از فواصل دور تشخیص دهد . قدرت دید خرگوش در نور کم بسیار بیشتر از انسان است ، بدلیل اینکه مردمک چشم این حیوان قابلیت استاع بیشتری (حدود 8 برابر) نسبت به چشم انسان دارد . خرگوش برای شناسایی صاحبش از شکل ، بو و صدای او برای بدست آوردن تصویری از وی استفاده مینماید . در ضمن چشمهای نوزاد خرگوش ، 7 تا 10 روز پس از تولد گشوده میشوند .
گوشها
گوشهای خرگوش خیلی بزرگ است و این حالت به حیوان کمک میکند تا بتواند اصوات را از جهات مختلف بشنود ، در ضمن خرگوش قادر است در آن واحد ، اصوات را از دو جهت مختلف بشنود . از مزایای دیگر این گوشهای برگ و پر عروق این است که در تنظیم درجه حرارت بدن خرگوش نقش دارند . بدین ترتیب که در دمای بالا ، عروق گوش متسع شده و حرارت از این طریق دفع میشود . دامنه شنوایی گوش خرگوش نسبت به انسان کمتر میباشد . بدلیل ظرافت و عروق فراوان گوش در این حیوان توصیه میشود که هیچ وقت برای بلند کردن وی از گوشهایش استفاده نگردد .
بینی
خرگوشها حدود 100 میلیون گیرنده برای درک بوهای مختلف دارند . لذا حس بویایی آنها نسبت به انسان (که فقط 5 تا 6 میلیون گیرنده دارد) بسیار قویتر است .
خرگوش میتواند از طریق بو کشیدن صاحب خود را شناسایی کند و یا وقتی حیوانی غریبه وارد قلمرویش میگردد ، آنرا تشخیص دهد . این حیوان به منظور افزایش میزان در معرض بودن گیرندههای بینی خود ، حدود 20 تا 120 بار در دقیقه بینی خود را تکان میدهد .
دندانها
تمامی دندانهای خرگوش در طول عمر حیوان رشد دائم دارند . میزان رشد دندانهای قامی حدود 5/12 سانتیمتر و دندانهای آسیا حدود 5/7 تا 10 سانیتمتر در سال میباشد . خرگوش احتیاج به جویدن چیزهای سخت مانند قطعات چوب و شاخههای درخت سیب دارد تا بتواند از رشد بیش از حد دندانهای خود جلوگیری کند .
زبان
زبان خرگوش حدود 800 جوانه چشایی دارد لذا بنابراین از خوردن غذاهای خوشمزه و متفاوت لذت میبرد .
قفسه سینه
قفسه سینه و قلب این پستاندار ، نسبتا ً کوچک بوده و دریچه دهلیزی ـ بطنی سمت راست نیز 2 لتی میباشد
.
محوطه شکمی
شکم در خرگوش نسبت به بدن خیلی حجیم بوده و طول رودههایش 10 برابر طول بدن است . خرگوش دارای معده ای غدهای ، با ترشح اسید و آنزیم ، میباشد . سکوم در خرگوش بزرگ بوده و عقدههای لنفاوی اطراف آن برجسته و مشخصند .
خرگوشها برای هضم غذا نیاز به مقداری علوفه با کیفیت در جیره غذایی خود دارند . آنها شبیه نشخوارکننده (Pseudorominant) هستند . یعنی فیبرهایی که با هضم آنزیمی در معده و روده تجزیه نمیشوند ، توسط میکروفلور سکوم (که از نظر عملکرد مشابه شکمبه در نشخوارکنندگان است) هضم میشوند . این حیوان دو نوع مدفوع ، مدفوع نرم که با موکوس پوشیده شده است و مدفوع به صورت پلتهای سفت ، از خود دفع میکند . خرگوشها مدفوع نرم خود را که حاوی مواد غذایی غنی شده است و معمولا در شب آن را تولید میکنند ، جهت تأمین بخشی از نیازهای غذایی خود ، مستقیما ً از مقعد خود میخورند که به این فعالیت ، کوپروفاژی (مدفوعخواری) گفته میشود . در ضمن مدفوع سفت خرگوشها از بهترین کودهای باغچه ، بشمار میرود .
پاها
در مورد قدرت پاهای خرگوش جالب است بدانید که نیروی حاصل از لگد زدن این حیوان میتوند باعث شکستن استخوان پشت آن گردد . یک خرگوش وحشی به هنگام فرار از دست شکارچی میتواند تا حدود 6/3 متر بپرد . خرگوشها به منظور خسته نمودن شکارچی میتوانند بصورت زیگزاگ بدوند
ادرار
در حالت طبیعی ، ادرار خرگوش غلیظ و کدر است که این امر بدلیل وجود مواد کریستالی ، مانند فسفات کلسیم و فسفات آمونیوم است . PH ادرار در حالت طبیعی ، قلیایی (حدود 2/8) میباشد که بدلیل عفلخوار بودن حیوان است . رنگ ادرار نیز از زرد روشن تا قهوهای تیره متغیر است .
تولید مثل در خرگوش
خرگوشها تخمکگذاری القایی دارند . این بدین معنی است که برای تخمک گذاری ، حضور جنس نر و یا تحریک جفتگیری لازم است . سیکل فحلی در خرگوشها خیلی واضح نیست ، بلکه آنها یک ریتم تولید مثلی دارند که شامل دو فاز است :
یک فاز پذیرش 14 ـ 12 روزه که در این مدت خرگوشها تمایل به جفتگیری دارند
و یک فاز عدم پذیرش 2 ـ 1 روزه که در این مدت اجازه جفتگیری داده نمیشود .
تخمکگذاری تقریبا ً 10 ساعت پس از جفتگیری و در نتیجه تحریک انجام شده ، صورت میپذیرد . در هنگام جفتگیری میبایست خرگوش ماده را به قفس نر منتقل نمود ، در غیر اینصورت ممکن است نزاع صورت گرفته و یا اینکه خرگوش نر تمایلی به جفتگیری نداشته باشد . عواملی وجود دارند که بر طول این دو فاز مؤثر هستند که از جمله آنها میتوان به وارد زیر اشاره نمود
تغذیه
که اگر مناسب نبوده و انرژی ، پروتئین و مواد معدنی کافی را تأمین ننماید ، باعث طولانیتر گشتن فاز عدم پذیرش میگردد .
نور
با افزایش طول روز فعالیت جنسی آغاز میگردد . اصولا برای اینکه فاز پذیرش آغاز گردد حداقل به 14 ساعت روشنایی نیاز میباشد و این امر نشاندهنده آنستروس فصلی در خرگوش است ، بدین ترتیب که در شرایط نگهداری حیوان در خارج از منزل ، حول و حوش ماههای اسفند و فروردین تولید مثل آغاز گردیده و حوالی ماههای شهریور و مهر خاتمه مییابد . در شرایط نگهداری حیوان داخل منزل محدودیت تولید مثلی فوق وجود ندارد و در تمام طول سال ریتم تولید مثلی میتواند حضور داشته باشد .
درجه حرارت
با افزایش درجه حرارت ، فعالیت جنسی افزایش مییابد که البته مناسبترین دما در این حالت 15 تا 20 درجه سانتیگراد میباشد .
تحریکات جنسی
در گلههایی که خرگوشهای نر و ماده بصورت توأمان نگهداری شده و حضور یکدیگر را حس می کنند ، فاز پذیرش جنسی زودتر آغاز میگردد .
اندازه
خرگوشهای نژاد کوچک زودتر (حدود 4 ماهگی) از نژادهای بزرگ (حدود 6 ـ 5 ماهگی) به بلوغ جنسی میرسند .
جنس
خرگوشهای ماده نسبت به نرها زودتر بالغ میشوند .
آبستنی و زایمان
طول دوره آبستنی در خرگوش 30 تا 32 روز است . حدود روز 28 پس از جفتگیری میبایست یک جعبه زایمان (Nest box) در داخل قفس خرگوش ماده قرار داد . چرا که در هفته آخر آبستنی خرگوش ماده ، موهای ناحیه شکم خود را کنده و بعنوان بستر در داخل جعبه زایمان قرار میدهد . در این حالت دهان حیوان پر از گلولههای مو میباشد و این عمل لانهسازی (Nest building) وی ممکن است با خارش اشتباه گردد . زایمان معمولا ً در طول شب صورت میگیرد و نوزادان بدون مو و فاقد قدرت بینایی و شنوایی و به تعداد 8 ـ 5 عدد بدنیا میآیند . چشمهای آنها در حدود 10 روزگی گشوده میشود و از روز سوم پوشش بدنشان شروع به رشد میکند . بچه خرگوشها معمولا در حدود 3 هفتگی از جعبه زایمان خارج شده و بتدریج شروع به خوردن غذاهای جامد میکنند . طول شیرخوارگی معمولا 4 تا 6 هفته است .
آبستنی کاذب
طول آبستنی در خرگوش 32 ـ 30 روز است . حال اگر خرگوش ماده جفتگیری نکند ولی به علت تحریک جنسی تخمک آزاد گردد ، در اینصورت جسم زرد ایجاد شده و بر روی تخمدان باقی میماند که باعث ایجاد علایم آبستنی در حیوانی که جفتگیری نکرده میگردد . این حالت معمولا ً 18 روز طول میکشد .
