دستگاه تنفس

دستگاه تنفش به دو ناحیه تقسیم میشود

ناحیه هوایی- شامل حفرة بینی، حلق، حنجره، نای و سیستم برنشی است که هوا را از محیط اطراف به قسمت تنفسی شش میرساند.

ناحیه تنفسی- انشعابات برنش هوایی را برنشیول میگویند که مربوط به ناحیة تنفسی است.

الف : ناحیه هوایی

از حفره بینی تا برنشها دارای پوشش مطبق کاذب مژکدار با سلولهای جامی است.

در آستر مخاط غدد زیادی سروزی- موکوسی وجود دارد.

در آستر مخاط سلولهای ائوزینوفیل، ماکروفاژ و گرة لنفاوی وجود دارند.


حفرة بینی

پوشش آن مطبق سنگفرش غیرشاخی است

حفره بینی بدو بخش تنفسی و بویایی تقسیم میشود

الف : بخش تنفسی

مخاط ناحیة تنفسی مطبق کاذب مژکدار با سلولهای جامی

آستر مخاط دارای بافت پیوندی و تعداد غددی که سروزی- موکراسیاند

دارای شبکة وریدی بنام کاورنوس (شوفاژ گرم) است

ب: بخش بویایی

شامل سقف حفرة بینی و بخش فوقانی دیواره بینی است

پوشش مطبق کاذب مژکدار میباشد.

غدد سروزی دارند که مادهای ترشح میکنند که بکار تشخیص بو میآید.

سلولهای بویایی نورونهای دو قطبی هستند

آستر مخاط دارای غدد بویایی بومن و عصب بویایی است

حلق :

حلق به دو بخش بینی- حلق و دهانی- حلقی تقسیم شده است

لوزههای حلقی در سقف ناحیة بینی- حلقی قرار دارد.

زیر مخاط حلق دارای غدد موکوسی است

ماهیچة حلق مخلطط و در دو طبقة طولی در داخل و حلقوی در خارج است.

حنجره :

در بخش جلویی مری قرار دارد شامل اپیگلوتیس غضروفی است که به استخوان لامی چسبیده است.

دارای طنابهای صوتی  میباشد و بافت پیوندی متراکم داخل حفرة حنجره سه جفت چین جانبی را بوجود آورده که عبارتند از:

1-چینهای بالایی یا آرپیگلوتیس

2-چینهای میانی یا طنابهای صوتی غیرواقعی

طنابهای صوتی واقعی

ششها :

ششها بصورت جفت در داخل پردة جنب قرار دارد

شش راست سه لوب و سمت چپ دولوب است

ساختمان داخلی ششها دارای سیستمی شاخهای است بنام درخت برنشیولی

هر نای به نایژه، هر نایژه سه شاخه به لوب راست و دو شاخه به لوب چپ میفرستد

نای و نایژه :

نای دارای 16 تا 20 بند است

هر بند قطعهای غضروفی شفاف بشکل U دارد

لایههای نای و برنش اصلی شامل سه بخش است :

مخاط : پوشش مخاط مطبق استوانهای کاذب مژکدار است با دو نوع سلول برس مانند و دانهدار

سلولهای دانه‌دار دو نوعند :

الف: یکدسته از آنها که کاته کولامینها (اپینفرین و نوراپی نفرین) را تولید می‌کنند و بشکل خوشه‌ای‌اند بنام سلولهای عصبی- ترشحی.

ب: دسته دیگر آنهایی هستند که هورمونهای پروتئینی را ترشح می‌کنند و شبیه سلولهای نقره‌ دوست روده و معده هستند.

برنشها :

ساختمان بافتی برنشها شبیه نای و برنشهای اصلی است

بجای قطعه‌ای پیوسته از غضروف دارای قطعات کوچکی از غضروفهای گسسته در ادوانتیس می‌باشند.

در زیر مخاط غدد سروزی- موکوسی دارند

پوشش مخاطی مطبق کاذب مژک‌دار است

برنشیولها :

برنشها انشعاب می‌یابند بنام برنشیول

در برنشیولها قطر لوله‌ها کم می‌شود و غضروف ندارند.

دارای تعداد کمی غدد سروزی- موکوسی در زیر مخاط هستند

پوشش مخاطی استوانه‌ای ساده مژه‌دار است

سلولهای جامی ناپدید می‌شوند و سلولهای ترشحی کلارا جایگزین آنها می‌شود

ب : ناحیة تنفسی

برنشیولهای انتهایی به برنشیولهای تنفسی تقسیم می‌شوند

برنشیولهای تنفسی به مجاری هوایی  تقسیم می‌شوند

برنشیولهای تنفسی به کیسه‌های هوایی ختم می‌شود

پوشش مخاطی آن مکعبی مژه‌دار است

کیسه‌های هوائی بشکل حبابهایی با دیوارة نازک و بدون عضله می‌باشند

پوشش حباب تنفسی سنگفرش ساده است

حبابهای تنفسی دارای دو نوع سلولند :

سلولهای پوششی سنگفرش حباب )نوموسیت I)

سلولهای مکعبی ترشحی (نوموسیت II)

نوموسیت II دارای سیتوزوم هستند که شبیه لیزوزومها می‌باشند

سیتوزومها دارای تعدادی گلیکوز آمینو گلیکان و مقدار زیادی فسفولپید می‌باشند

ترشحات فسفولپیدی سورفاکتانت خوانده می‌شود که از فشار سطحی کاهد و از چسبندگی حبابها به یکدیگر جلوگیری می‌کند