چشم

چشم از سه لایة اکتودرم پوستی، اکتردرم عصبی و مزودرم منشاء میگیرد.

قطر چشم 5/2 سانتیمتر است که بوسیله تعدادی رباط در حدقه استخوانی آویزان است.

شش ماهیچة خارجی حرکت چشم را عهدهدار هستند.

غدة سروزی اشکی بطور مداوم سطح پیشین چشم را مرطوب و نرم میکند.

یک سیستم مجرایی بطور مداوم ترشحات غدد اشکی را به داخل حفرهبینی میریزد.

کره چشم به غیر از قرنیة چشم ضد نور است

نوری که از قرنیه می‌گذرد در شبکیة چشم شکل می‌گیرد

سه لایه در چشم وجود دارد:


لایه قرنیه- صلبیه‌ای (طبقة فیبروزی) :

بافت پیوندی متراکم است که 5/4 سطح عقبی چشم را می‌پوشاند

قرنیه یافت پیوندی شفاف است که 5/1 بخش پیشین چشم را می‌پوشاند

صلبیه دارای کلاژن و فیبروبلاست در وسط، بافت پیوندی سست درخاج و طبقه رنگدانه‌دار در داخل می‌باشد

لایة مشیمیه (طبقه رگی):

طبقه میانی حدقة چشم است و شامل مشیمیه، جسم مژگانی و عنبیه می‌باشد.

مشیمیه پر از رگ، بافت پیوندی و رنگدانه‌دار می‌باشد.

جسم مژگانی بین عنبیه و مشیمیه قرار دارد.

پوشش و بافت پیوندی جسم مژگانی چین‌خوردگی دارد.

جسم مژگانی مادة زلالیه را تولید می‌کند.

شبکیه (طبقه عصبی)

بخش حساس به نور است و عقب چشم را می‌پوشاند.

اطاقهای چشم :

الف)اطاق جلویی چشم

اطاق جلویی بین عدسی و قرنیه چشم قرار دارد

پر از مایع زلالیه است

مایع زلالیه از مردمک عبور کرده، تا اطاق جلویی را پر کند. سپس از طریق کانالهایی با دیوارة نازک به کانالهای مدور می‌ریزد و این کانالها بنام کانالها اشلم خوانده می‌شود

مایع زلالیه شبیه سرم خون با پروتئین کم است

ب)اطاق عقبی چشم

اطاق عقبی از جلو وسیلة قرنیه و از عقب بوسیله شبکیه چشم احاطه شده است

زجاجیه شفاف، با بافت پیوندی ژلاتینی داراری کمی رشتة کلاژن درمتریکس اسیدهیالورونیک می‌باشد.

این تشکچة سخت و محکم ولی شفاف علاوه بر حفظ شبکیه در مقابل شوک و ارتعاش، نور را منعکس می‌کند

شوک و ارتعاش باعث جدایی شبکیه از مشیمیه و کوری نسبی موجود می‌شود

صلبیه :

صلبیة چشم سخت، روکش فیبروزی به ضخامت 5/0 میلی‌متر است

شامل دستجاب کلاژنی است

محل اتصال رباطهای شش عضلة ارادی چشم می‌باشد

اعصاب بینایی بشکل یک دسته در دیوارة عقبی کرة چشم یک صفحه )دیسک بینایی) را می‌سازند

بلافاصله در عقب این صفحه اعصاب بینایی با نفوذ به ناحیة منفذداری در صلبیه بنام تیغة آبکش از کره چشم خارج می‌شود

قرنیه :

قرنیه یک پنجرة بدون رگ و شفاف است

قرنیه از خارج دارای لایههای زیر می‌باشد :

پوشش مطبق سنگفرشی غیرشاخی

غشای بومن

داربست قرنیه: 90%  ضخامت قرنیه را تشکیل می‌دهد.

غشای دسمه

آندوتلیوم

مشیمیه :

مشیمیه بین شبکیه و صلبیه قرار دارد

دارای سلولهای پوششی رنگدانه‌دار می‌باشد که برروی غشاء پایه بروخ قرار دارد

پوشش رنگی مکعبی ساده پر از ملانین می‌باشد

غشای بروخ مشیمیه پوشش رنگی است. گرچه پوشش رنگی با سلولهای بنیابینی درهم می‌رود، اتصالات بین سلولی وجود ندارد. این دو از دو لایة مختلف جنینی منشأ می‌گیرند

داربست مشیمیه اساساً از بافت پیوندی سست با رگهای خونی بزرگ و ملانوفور می‌باشد

تعداد ملانوفورها به نسبت ساختار ژنتیکی در افراد مختلف متفاوت است

کار مشیمیه به عنوان لایة تغذیه‌ای، مسیری برای عبور رگهای خونی می‌باشد

جسم مژگانی :

جسم مژگانی از لبة شبکیه تا پایة عنبیه ادامه دارد

جسم مژگانی یک حلقه کامل است که به آن رباطهای آویزان عدسی چسبیده و مبداء عنبیه را می‌سازد

جسم مژگانی دارای دو ناحیة مشخص چین‌دار و مسطح می‌باشد

بخش چین‌دار بخش جلویی است که به شکل نوارهایی بنام زواید مژگانی درون رفته و بین این زواید و عدسی قرار دارد

بخش مسطح حدود 3/2 عقبی جسم مژگانی است

بافت پیوندی زیر بخش چین‌دار پر از رگ خونی است و در تشکیل زلالیه دخالت دارد

عنبیه :

عنبیه جلوییترین قسمت کناری چشم است

بشکل یک صفحه با مردمک در وسط، در سطح پیشین عدسی می‌باشد

عنبیه دارای یک داربست از بافت پیوندی سست با پوششی نظیر قرنیه و یک پوشش رنگی دو لایه‌ای مکعبی پیوسته با جسم مژگانی می‌باشد

یک ماهیچة حلقوی باعث تنگ شدن مردمک چشم هنگامی تحریک پارا سمپاتیک می‌شود. در حالی که ماهیچه انبساطی اطراف مردمک قرار دارد و تحریک سمپاتیک باعث انبساط آن می‌گردد.

 

شبکیه :

شبکیه دارای سلولهای بینابینی و مخروطی که شدت نور و رنگ را احساس می‌کنند

لایههای شبکیه از خارج به داخل عبارتند از :

طبقه سلولهای بینایی

غشای محدود کنندة خارجی

طبقة هسته‌دار خارجی

طبقة مشبک خارجی

طبقة هسته‌دار داخلی

طبقة مشبک داخلی

طبقة گانگیونی

طبقة رشته عصبی

غشای محدود کنندة داخلی

سلولهای بینایی میله‌ای و مخروطی نام دارند.

سلولهای میله‌ای استوانه‌ای هستند و سه قسمت اصلی دارند:

بخش خارجی که لایة خارجی شبکیه را می‌سازد

ساقه‌های ارتباطی که بخش خارجی را به بخش داخلی یا جسم سلولی وصل می‌کند

جسم سلولی

سلولهای مخروطی دارای اشکال متفاوت هستند

یک بخش خارجی مخروطی و یک بخش داخلی پیازی

عدسی

عدسی شفاف، مقعرالطرفین و قابل انعطاف‌ می‌‌باشد

بین عنبیه و جسم سلولی زجاجیه قرار دارد

عدسی فرد بالغ سه قسمت کپسول، پوشش قدامی و مادة عدسی می‌باشد

سطح جلویی عدسی بوسیله پوشش مکعبی پوشانیده شده است

در استوانه‌ای عدسی سلولهای مکعبی استوانه می‌شوند، از حالت عمودی به حالت موازی با سطح عدسی در می‌آیند و رشته‌های عدسی را می‌سازند

پلک :

پلک‌ دارای دو سطح است :

1-سطح موکوسی مرطوب که حرکت پلک را راحت می‌کند

2-سطح خارجی نازک پوست که دارای مقدار کمی بافت چربی است.

داخل هر پلک ماهیچة مخطط وجود دارد که در پلک بالا بیشتر است.

غدد چربی چشم را میبوم یا مژگانی می‌گویند.

غدد دیگری بنام غدد تارسال وجود دارد که دارای 20-15 مجراست.