دستگاه ادراری

دستگاه ادراری شامل دو کلیه، تعدادی بخشهای ضمیمه نظیر حالب، مثانه و پیشابراه ادراری است.

کلیه:

عضوی است لوبیائی شکل

سینوس کلیه شامل بخش وسیعی است بنام حالب (لگنچه(

کلیه دارای دو بخش است قشری و مرکزی

بخش مرکزی دارای 12 هرم کلیوی (مالپیگی) است

هرم‌ها بوسیلة ستونهایی از قشر از یکدیگر جدا شده‌اند (ستون قشری یا برتن)

تعداد زیادی اشعة مغزی به طرف قشر کشیده شده‌اند

بین اشعه‌ها لابیرنت قرار دارد

لوله‌های ادراری از دو ناحیه فعال ساخته شده‌اند : نفرون و لولة ادرار

گوش

گوش دارای سه قسمت خارجی، میانی و داخلی می‌باشد

گوش خارجی :

گوش خارجی دارای یک قسمت غضروفی بنام لالة  گوش است

یک کانال بنام مجرای گوش خارجی لاله گوش را به پرده صماخ وصل می‌کند.

مجرای گوش خارجی دارای پوشش مطبق سنگفرشی، مو، غدد چربی، غدد عرق ویژه(سرومن) می‌باشد.

سطح خارجی صماخ پوشش مطبق سنگفرشی و سطح درونی آن مکعبی ساده است.

دستگاه عصبی

نخاع :

رابط بین مغز و بقیه بدن می‌باشد

اعصاب حسی از طریق ریشه‌های پشتی وارد نخاع می‌شوند

اعصاب حرکتی از طریق ریشه‌های شکمی نخاع را ترک می‌کنند

دو ریشة شکمی و پشتی به یکدیگر متصل می‌شوند و اعصاب نخاعی مختلط حسی و حرکتی را می‌سازند

مقطع نخاع دارای دو بخش خاکستری و سفید است

بخش خاکستری تقریباً بشکل H است. در این بخش غالباً جسم سلولی و دندریتهای فاقد مییلین نورونها را درخود جای داده است

دستگاه غده‌های درون ریز

بطور کلی : غده مترشحه هورمون آزاد می‌کند (در اطراف مویرگها)  وارد خون شده و به سلولهای هدف می‌رود گیرنده‌های غشایی مثل آدنیل سیکلاز را فعال می‌کند این آنزیم غلظت CAMP را بالا می‌برد بعنوان پیام بر ثانویه عمل می‌کند و باعث می‌شود که سلول هدف ترشحات خود را آغاز کند

هیپوفیز :

هورمونهای مختلف تولید می‌کند

بنام فرمانده غده‌ها است

توسط هورمونهای هیپوتالاموسی که در کف بطن سوم مغز است کنترل می‌شود

دارای دو ناحیة اصلی از دو منشأ مختلف می‌باشد :

غدد مترشحه

غدد بر دو نوع است:

غدد درون ریز: تراوشات خود را بداخل خون می‌ریزند.

غدد برون ریز :  تراوشات خود را به داخل مجرایی که به آن باز می‌شوند می‌ریزند.

غدد برون ریز با توجه به تعداد سلولهایی که در محل تراوش دارند، از نظر شکل محل تراوش و از نظر روش تراوش تقسیم بندی شده‌اند.

بافت های پیوندی

بافت پیوندی بصورت کپسول اطراف اعضای بدن را احاطه می‌کند.

از مزودرم منشا گرفته است.

از چند نوع سلول و ماده زمینه شکل دار و بی شکل تشکیل شده است.

سلولهای بافت پیوندی

بافت پیوندی اختصاصی خون

8-7 % وزن بدن خون است

سلولهای خون شامل :

گلبول‌های قرمز یا اریتروسیتها

گلبولهای سفید یا لوکوسیتها

پلاکتها

گلبول قرمز :

اندازه آن 5/7 میکرون است.

بافت پیوندی اختصاصی غضروف

ازمزانشیم منشا می‌گیرد.

غضروف از سلولی بنام کندروسیت و ماده زمینه ساخته شده است.

کندروسیت سلولی است کروی، دارای گلیکوز آمینو گلیکان و کلاژن II می‌باشند.

حجره اطراف کندروسیتها را لاکونا می‌گویند.

در اطراف غضروف پری کندریوم قرار دارد.

ماده زمینه‌ای به دو شکل است :

بافت پیوندی اختصاصی استخوان

- ماده زمینه آن          شکل دار و بی شکل است

مواد معدنی آن شامل فسفات و کربنات کلسیم و منیزیم ، یون سیترات، یون فلوراید ، سدیم و پتاسیم است.

مواد الی آن شامل کندروآیتین سولفات A وC و پروتئینی بنام استئوموکوئید است.

ماده شکل دار آن کلاژن I است.

ماده دیگری بنام سیمان دارد که رشته‌های کلاژن را به یکدیگر می‌چسباند و در ضمن سیستم‌های هاورس را به هم متصل کرده،  شکل منظمی به آن می‌دهد.

سلولهای بافت استخوانی 4 نوع  اند:

بافت پوششی

بافت پوششی از دو لایه تشکیل شده است:

1-تک لایه‌ای یا ساده 

2-چند لایه‌ای یا مطبق

بافت عضلانی

بافت عضلانی حرکات ارادی و غیر ارادی را کنترل می‌کند.

واحد ساختمانی آن فیبر یا رشته عضلانی است.

غشاء آن سارکولم نام دارد.

سیتوپلاسم آن سارکوپلاسم نام دارد.

بافت غضلانی دارای سه نوع است :

- صاف

- مخطط

- قلب

بافت عصبی

از اکتودرم منشاء می‌گیرند.

سلولهای سازنده آن نوروبلاست است.

واحد ساختمانی آن نورون نام دارد.

بافت عصبی  از دو قسمت تشکیل شده است: 

-         بافت اصلی عصبی

-         بافت پشتیبان عصبی

دستگاه گردش خون  و لنف

قلب از دهلیز و بطن راست، دهلیز و بطن چپ تشکیل شده است.

دیواره قلب از سه طبقه آندوکاردیوم، میوکاردیوم و اپی کاردیوم ساخته شده است.

آندوکاردیوم: طبقه داخلی دهلیز و بطن است و شامل آندوتلیوم می‌باشد.

میوکاردیوم : رشته‌های عضلانی قلب را می‌گویند و توسط آندومیزیوم به آندوکاردیوم چسبیده است.

اپی کاردیوم  : پوشش فیبروالاستیک است که تمامی سطح قلب را می‌پوشاند.

دستگاه لنفاوی

گره لنفاوی شامل محیطی پر رنگ و متراکم است و دارای لنفوسیت کوچک می‌باشد و دارای مرکزی روشن بنام مرکز زایا است که دارای لنفوسیتهای بزرگ می‌باشد.

اعضای دستگاه لنفاوی

غده لنفاوی :

در ناحیه گردن ، بناگوش وجود دارند.

چون رگهای لنفی در عقده‌ها قرار دارند به عنوان تصفیه کننده لنف محسوب می‌شوند.

هر عقده لنفاوی بوسیله کپسول محصور می‌شود.

استطاله‌‌هایی از کپسول به داخل عضو می‌رود بنام ترابکولا

بخش مقعر آن ناف نام دارد.

پوست

پوست سنگین‌ترین عضو است و حرارت بدن را تنظیم می‌کند.

دارای سلولهای لانگرهانس است که تولید لنفوسیت در مقابل آنتی‌ژن می‌کند.

ساختمان پوست از سه لایه تشکیل شده است: 

-         اپیدرمیس

-         درمیس

-         هیپودرمیس

دستگاه گوارش

الف) اندامهای اصلی دستگاه گوارش

شامل دهان و لوله گوارش است.

لوله گوارش شامل مری، معده، روده‌ها، رکتوم  و مقعد می‌باشد.

دهان :

پوشش دهان مطبق سنگفرشی کراتینه شده یا نیمه کراتینه

آستر مخاط و پوشش رویهم بنام مخاط بر روی زیر مخاط قرار دارد.

زیر مخاط دارای غدد بزاقی است و در سقف دهان زیر مخاط وجود ندارد.

زبان :

زبان دارای ماهیچه مخطط است.

بافت ماهیچه‌ای Muscular Tissue 

سه نوع بافت ماهیچه‌ای صاف ، مخطط و ماهیچه قلب وجود دارد ماهیچه قلب وجود دارد. ماهیچه صاف دوکی شکل است و فیلامنتهای آن اکتین ، میوزین و دسمین هستند. علاوه بر تفاوتهایی که در ترکیب شیمیایی فیلامنتها وجود دارد طرز قرار گرفتن فیلامنتها متفاوت است. ماهیچه صاف از نظر عملکرد غیر ارادی است و فعالیت آن را عوامل خارجی کنترل می‌کنند در حالی که عملکرد ماهیچه مخطط ارادی و قابل کنترل است.

هر ماهیچه از چند رشته یا فیبر ساخته شده است که واحد ساختاری ماهیچه‌ها مشابه سلولها در بافتهای دیگر بدن است. هر فیبر ، علاوه بر ویژگیهای سلول بدن ، فیبریل نیز دارد. فیبریلها از فیلامنتها ساخته شده‌اند. ماهیچه قلب تشابه بسیار با ماهیچه مخطط دارد، تفاوتهایی نیز در ساختار آن مشاهده شده است برای مثال سارکولم در دو ماهیچه با یکدیگر تفاوت دارند و به جای تریاد در ماهیچه مخطط ، دیاد در ماهیچه قلب وجود دارد. وجود صفحات ارتباطی تفاوت دیگر ماهیچه قلب و ماهیچه مخطط است.

بافت پیوندی    Connective Tissue

چون این نوع بافت دارای سلول و ماده زمینه‌ای با ویژگیهای خاصی است لذا قادر به انجام کارهایی است که با نام آن متناسب است. این نوع بافت ، ارتباط بین بافتها را برقرار می‌سازد ضمن اینکه به دلیل وجود سلولهایی مانند هیستوسیت ، پلاسموسیت ، ماست سل و انواع سلولهای خونی قادر به حفاظت و نگهداری بدن نیز هست. در ضمن سلولهایی نظیر فیبروبلاست و مزانشیم تمایز نیافته دارد که در مواقع لزوم کار ترمیم را انجام می‌دهند.

انواع بافت پیوندی

خون ، غضروف و استخوان هر سه خود نوعی بافت پیوندی هستند هر چند که خون ، سیال غضروف نیمه جامد و استخوان سخت است. کار خون دفاع و تغذیه اندامها و اکسیژن رسانی است و کمبود یا افزایش آن باعث ایجاد بیماری می‌شود. با وجود اینکه گویچه‌های خون در هر لحظه از بین می‌روند ولی بخشهایی در بدن وجود دارند که اعمال خونسازی را انجام می‌دهند کلیه اعمال خون سازی با تغییر سلول مادر یعنی هموسیتوبلاست انجام می‌گیرد.

غضروف بافتی قابل ترمیم است وممکن است نرم ، نظیر غضروف شفاف قابل انعطاف نظیر غضروف ارتجاعی و سخت مانند غضروف رشته‌ای باشد. استخوان یکی از سخت‌ترین انواع بافت پیوندی است. سختی آن بیشتر به یک ماده پلاستیکی شباهت دارد تا به یک سنگ. زیرا کاهش کلسیم آن را نرم می‌کند و کاتیونهایی نظیر سرب ، استرانسیم و رادیم جانشین کلسیم می‌شوند و سختی استخوان را از بین می‌برند. استخوان نظیر دیگر بافتهای پیوندی ، شامل ماده زمینه‌ای و سلولهای بافت استخوانی است. ماده زمینه‌ای به دو صورت بی‌شکل و شکل‌دار وجود دارد.

بافت پوششی   Epithelial Tissue

بافت پوششی بیرونی‌ترین و درونی‌ترین سطح هر اندام را می‌پوشاند. مانند آندوتلیوم (پوشش درونی رگهای خونی) یا مزوتلیوم (پوشش سطح بیرونی قلب ، شش و دستگاه گوارش). این نوع بافت ممکن است از اکتودرم ، مزودرم و یا آندودرم منشا بگیرد. برای مثال پوشش پوست اکتودرمی است ولی پوشش رگهای خونی مزودرمی است. بافت پوششی اندام ممکن است دارای برجستگی (جوانه چشایی) ، چین خوردگی (کریپتهای روده) ، و یا پرز (روده کوچک) باشد این ساختارها سطح اندامهای مربوطه را افزایش می‌دهند.

بافتهای پوششی در بدن وظایف متعددی دارند بافت پوششی بر روی بخش غیر سلولی قرار گرفته است که باعث ارتباط پوشش اندام با بافتهای زیرین می‌شود این قسمت غشای پایه نام دارد که در اغلب اندامها دیده می‌شود. به استثنای سینوزوئیدها و مویرگهای لنفی که غشای پایه ممتد ندارند. غشای پایه شامل گلیکوپروتئینهایی به نام لامینین و انتاکتین. رشته کلاژن IV و رشته‌های شبه کلاژن (شبکه ای) است. پروتئینی به نام هپارین سولفات و فیبرونکتین از دیگر ترکیبات غشای پایه است.

ساختار انواع بافتهای پوششی

بافت پوششی به دو شکل ساده (تک لایه‌ای) و مطبق (چند لایه‌ای) در بدن وجود دارد.

بافت پوششی ساده: این نوع بافت فقط دارای یک لایه سلولی است که بر روی غشای پایه قرار گرفته است این بافت سه نوع است. بافت پوششی ساده مکعبی ، بافت پوششی ساده استوانه‌ای و بافت پوششی ساده سنگفرشی از انواع این بافتها هستند.

بافت پوششی مطبق

وظایف بافت پوششی

بافت پوششی به عنوان محافظ بدن و ترشح مواد مانند غدد ترشحی درون ریز و برون ریز و دفع مواد مانند بافت پوششی کلیه و جذب مواد مانند بافت پوششی روده و دریافت حس مانند مخاط بینی و نرم کردن مانند مخاط روده و تکثیر مانند بیضه و تخمدان نقش دارد.

ساختار و کار نورون عصبی

بافت عصبی از سلولهای ویژه‌ای به نام نورون تشکیل شده است. اندازه و شکل نورونها گوناگون است. اما در همه آنها سه بخش متمایز وجود دارد. این سه بخش عبارتند از: جسم سلولی ، دندریت و آکسون. نورونها با داشتن ساختار و خواص ویژه برای کاری که انجام می‌دهند سازگاری حاصل کرده‌اند و به راحتی هماهنگی با داشتن و خواص ویژه برای کاری که انجام می‌دهند سازگاری حاصل کرده‌اند و به راحتی هماهنگی بین اندامهای داخلی و ارتباط با محیط خارج را مقدور می‌سازند. بین شکل و اعمال نورونها هماهنگی وجود دارد.

ویزگی

دارای قسمت‌هایی بروی رشته‌ها (دندریت و آکسون) است که غلاف میلین نام دارد و جنس پروتئین و فسفولیپید است. نکته: قسمت‌هایی که غلاف میلین وجود ندارد گره‌های رانویه نامیده می‌شوند. در رشته‌های میلین دار پیام عصبی بسیار سریع تر منتقل می‌شود. (به صورت جهشی)

دستگاه عصبی انسان دارای بیش از ۱۰۰ میلیارد نورون است. سیگنال‌های ورودی از طریق سیناپس‌ها وارد نورون می‌شوند. این سیناپس‌ها عمدتا روی دندریت‌ها قرار دارند، ولی بر روی جسم سلولی نورون نیز وجود دارند. در انواعی از نورون‌ها، ممکن است تا ۲۰۰ هزار عدد از این ارتباط‌های سیناپسی از رشته‌های ورودی وجود داشته باشند.